پایگاه جامع اطلاع رسانی و آموزشی قلب و عروق مد کام وب

نوشته شده توسط دکتر امکانجو - دکتر شهرزاد

پیش گفتار

 پرسش‌های زیادی که شما بیماران در طی این زمان از پزشکان سایت داشتید، باعث شد تا این مقاله راهنما به همت دپارتمان پیس میکر و الکتروفیزیولوژی بیمارستان قلب شهید رجایی تهیه شود. این مقاله طوری نگاشته شده است که بیش‌تر بیماران جوابی سودمند و قابل فهم برای پرسش‌هایی که برایشان پیش می‌آید، پیدا کنند. چنان‌چه پس از خواندن این راهنما پرسشی دارید می‌توانید با پزشکان سایت مرطح نمایید. پزشکان، از پاسخ دادن به پرسش‌های شما خوش‌‌حال خواهند شد.

فشار خون چگونه‌ ایجاد می‌شود؟

قلب همانند‌ یک پمپ الکتریکی در هر دقیقه 60 تا 90 بار منقبض شده و خون برگشتی به داخل خود را به داخل سرخرگ‌های اصلی می‌فرستد و بیش‌ترین فشار ‌ایجاد شده در اثر ‌این انقباض قلب، فشار خون بیشینه را ‌ایجاد می‌کند بعد از هر بار انقباض، قلب برای دریافت خون از ‌اندام‌ها باز می‌شود در نتیجه فشار خون افت کرده و فشار خون به مقدار کمینه خود می‌رسد.

اندازه‌ی طبیعی فشار خون در بزرگسالان چه قدر است؟

مقدار بیشینه‌ی فشار خون کم‌تر از mmHg120 و مقدار کمینه فشار خون کم‌تر از mmHg 80 است.

چنان‌چه فشار خون شما به خصوص در سنین جوانی از mmHg بالاتر رود، برای جلوگیری از افزایش پیش‌رونده آن نزد پزشک بروید.

چه زمانی فشار خون، پایین به حساب می‌آید؟

در صورتی که بیمار علامتی نداشته باشد حتی فشار خون بیشینه mmHg 90 و کمینه mmHg 60 کاملاً طبیعی است و جای هیچ‌گونه نگرانی برای شما وجود ندارد.

چنان‌چه شما علامتی مثل سرگیجه و تاری دید دارید، به ویژه زمانی که از حالت خوابیده و نشسته به‌ ایستاده، تغییر وضعیت می‌دهید و فشار بیشینه‌ی شما بیش از mmHg 20 کاهش می‌یابد، فشار خون شما پایین است و ارزیابی بیش‌تر نیاز دارد.

بنابراین شما بیماران گرامی‌ چنان‌چه از ضعف، سرگیجه، تاری دید شکایت دارید ‌یا هنگامی‌که از جای خود بلند شده، دچار غش می‌شوید، پزشکان شما باید فشار خون شما را هم در حالت خوابیده و هم ‌ایستاده‌ اندازه‌گیری کنند.

چرا افت فشار خون باعث از دست دادن هوشیاری می‌شود؟

مغز شما 2 درصد وزن بدن شما را می‌سازد ولی به علت نیاز زیاد مغز به اکسیژن و قند 20 درصد خونی را که قلب به رگ‌های بزرگ می‌فرستد را دریافت می‌کند.

فشار خون‌رسانی مغز شما 70 تا mmHg 90 است و اگر به علت افت فشار خون، فشار خون‌رسانی در مغز به کم‌تر از mmHg 70 برسد مغز شما با کمبود اکسیژن برخورد کرده، بسته به شدت کمبود دچار علائمی ‌مثل سرگیجه، تاری دید و غش می‌شوید.

نرسیدن خون به مغز فقط برای 10 ثانیه کافی است تا هوشیاری شما از بین برود. از آن‌جا که نرسیدن خون برای بیش از 4 دقیقه برای مغز خطرناک است به همین خاطر با پیدایش غش، بیمار باید حتماً نزد پزشک برود.

غش‌ یا سنکوپ چیست؟

چنان‌چه هوشیاری شما بیماران برای چند ثانیه از دست برود و به دنبال آن تعادل بدن به هم بخورد گویند غش‌ یا سنکوپ برای شما رخ داده است.

چگونه غش‌ ایجاد می‌شود؟

به علت نیاز فراوان مغز به خون و اکسیژن، چنان‌چه فشار خون شما به هر علتی افت کند و برای 10 ثانیه خون به مغز شما نرسد، هوشیاری خود را از دست خواهید داد.

بیماران گرامی ‌باید بدانید که نیمی ‌از همه آدم‌ها در طول زندگی خود یک بار دچار غش می‌شوند.

آیا بیش‌تر حمله‌های غش خطرناک است؟

درصورتی که قلب شما طبیعی باشد، حمله غش در شما در بیش‌تر موارد خوش‌خیم است و خیلی نگران نباشید.

چرا با وجود خوش‌خیم بودن بیش‌تر حمله‌های غش، باید نزد پزشک رفت؟

شما ممکن است در حالی‌که ‌ایستادید دچار غش شوید و سپس بر روی زمین بیافتید و دچار آسیب بدنی شوید یا ‌این‌که در شرایط کاری خطرناک ناگهان هوشیاری خود را از دست بدهید و به خود ‌یا دیگران آسیب برسانید.

از همه مهم‌تر موارد کمی ‌از غش دلیل قلبی دارد که درمان کاملاً مؤثری نیز برای آن‌ها وجود دارد. اگر ‌این موارد قلبی درمان نشوند برای شما خطر جانی وجود خواهد داشت. بنابراین با پیدایش غش در خود ‌یا نزدیکان خود حتماً نزد پزشکان باتجربه در زمینه غش بروید.

دلایل غش چیست؟

بیش‌تر شما دیده‌اید که ‌یکی از نزدیکان شما به دنبال دریافت ‌یک خبر ناگوار دچار غش شده است ‌یا دیده‌اید که فردی به دنبال از دست دادن خون‌ یا اسهال شدید دچار بیهوشی شده است.

به دنبال هر حادثه‌ای که باعث افت ناگهانی فشار خون شما شود، هوشیاری خود را از دست خواهید داد:

• خبرهای ناگوار که با استرس هیجانی همراه باشد.

• درد شدید در جایی از بدن

• خستگی شدید

• کاهش مقدار خون بدن به علت خونریزی، اسهال، عرق‌ریزی زیاد

• بیماری قلبی و عصبی

چرا در هنگام کاهش فشار خون، بیش‌تر در حالت ‌ایستاده و بلند شدن از زمین بیهوشی رخ می‌دهد؟

زیرا در حالت ‌ایستاده و بلند شدن از زمین، خون به علت اثر نیروهای جاذبه زمین در رگ‌های پاها جمع می‌شود در نتیجه فشار خون بیش‌تر افت کرده و کم‌تر به مغز می‌رسد به همین خاطر باید فرد بیهوش را در وضعیت درازکش در زمین قرار داد تا خون بیش‌تری به مغز برسد.

کی شما بیماران باید در فکر علت خطرناک‌تر برای بیهوشی خود باشید و فوراً نزد پزشک بروید؟

• اگر بیهوشی شما در ورزش و حین کار رخ دهد.

• اگر با تپش قلب و بی‌نظمی‌ در ضربان قلب همراه باشد.

• اگر‌ یکی از نزدیکان شما قبلاً ناگهان مرده باشد.

• اگر قبل از غش درد سینه و تنگی نفس داشته باشید.

• اگر از قبل پزشکان، بیماری قلبی در شما تشخیص داده باشند. مثل سکته قلبی قدیمی، نارسائی قلبی.

آیا می‌توان رخداد بعدی غش را پیش‌بینی کرد؟

در مورد بعضی از حملات غش بلی. در بعضی از حملات غش قبل از رخداد آن علائمی‌ رخ می‌دهد که بیمار با حس کردن آن بهتر است بنشیند تا از رخداد آن جلوگیری کند و یا در صورت رخداد غش، آسیب بدنی رخ ندهد که عبارتند از: پیدایش تهوع و قی، سرگیجه، ضعف، تاری دید، سردرد، عرق کردن.

آیا می‌دانید واژه غش عصبی که توسط پزشکان زیاد استفاده می‌شود و کمی ‌برای بیماران گیج‌کننده است چیست؟

در حالت طبیعی وقتی دچار استرس می‌شویم و ‌یا از زمین بلند می‌شویم ضربان قلب افزایش می‌یابد و فشار خون در مقدار طبیعی نگهداشته‌ می‌شود. در نتیجه فشار خون کافی برای رساندن خون به مغز فراهم می‌شود. ولی در بیمارانی که دچار غش عصبی می‌شوند، به دنبال ‌ایستادن و افزایش در ضربان قلب، با دستور مغز رگ‌های خونی در پا گشاد می‌شوند و هم‌زمان پیامی ‌به قلب فرستاده می‌شود تا کندتر بزند. با گشاد شدن رگ‌های پا خون در آن‌جا جمع شده در نتیجه خون کافی به قلب بر نمی‌گردد تا به مغز پمپ شود در این حالت به علت کمبود اکسیژن و بسته به شدت کم‌خونی مغز، شما دچار سرگیجه، تاری دید‌ یا بیهوشی می‌شوید.

غش عصبی از سن کودکی تا پیری رخ می‌دهد ولی بیش‌تر در جوانان و حالت ‌ایستاده ‌یا به دنبال بلند شدن از زمین‌ ایجاد می‌شود.

شما بیماران گرامی که دچار غش می‌شوید و بیماری قلبی ندارید نگران نباشید زیرا علت غش شما در بیش‌تر موارد عصبی است.

آیا شما بیماران می‌توانید حمله بعدی غش عصبی را پیش‌بینی کنید؟

بلی. برخلاف غش با علت قلبی که ناگهان رخ می‌دهد، غش عصبی به دنبال ‌این علائم رخ می‌دهد، احساس گرمی ‌در بدن، تهوع، سرگیجه، عرق‌ریزی، تاری دید، با دیدن ‌این علائم بنشینید تا آسیب نبینید.

بعد از تشخیص غش عصبی، نزدیکان شما چه کمکی می‌توانند به شما در خانه ‌یا سرکار بکنند؟

کافی است به محض دیدن غش، شما را در زمین دراز بکنند در ‌این حالت خون‌رسانی به مغز برقرار شده و شما فوراً هوشیاری خود را به دست می‌آورید، بهتر است پاهای شما راکمی ‌بالاتر از زمین بگیرند تا خون داخل رگ‌های پا خالی شده و به مغز برسد.

آیا ممکن است غش با تشنج اشتباه شود؟

بلی. متأسفانه در بسیاری از موارد غش به اشتباه تشنج تشخیص داده شده و به عنوان تشنج درمان می‌شود زیرا اگر خون برای چندین ثانیه به مغز نرسد فرد با غش عصبی دچار حرکات تشنج در‌ اندام‌ها می‌شود و پزشک به اشتباه تشنج با علت مغزی را برای بیمار مطرح می‌کند. به همین دلیل در صورت از دست دادن هوشیاری نزد پزشک باتجربه در زمینه تشخیص و درمان سنکوپ بروید مگر‌ این‌که تشخیص درست تشنج توسط‌ یک متخصص باتجربه اعصاب صورت گرفته باشد.

آیا لازم است پزشک، داروهایی که شما بیماران قبل از رخداد غش می‌خوردید بداند؟

بلی. تعداد زیادی از داروها غش ‌ایجاد می‌کنند ‌یا‌ ایجاد غش به علت دیگر را راحت‌تر می‌کنند. بنابراین لازم است بیمار لیستی از داروهایی را که می‌خورد به ویژه داروهای ضد فشار خون و داروهای اعصاب را به پزشک نشان دهد.

آیا سن رخداد غش مهم است؟

بلی. غش در کودکان کم‌تر رخ می‌دهد (کم‌تر از 1/0 درصد) بنابراین در صورت رخداد غش در کودکان فوراً نزد پزشک بروید.

در جوانان غش بیش‌تر خوش‌خیم بوده و علت غیر قلبی دارد ولی در پیران به علت افزایش رخداد بیماری قلبی، خطرناک‌تر بوده و ارزیابی بیش‌تری نیاز دارد.

آیا بیمار با غش می‌تواند رانندگی کند؟

خیر. تا زمانی که علت غش معلوم نشده است بیمار از انجام رانندگی باید خودداری کند سپس برحسب علت غش، پزشکان در درمانگاه غش سفارش لازم را به شما خواهند داد.

بعد از رخداد غش، پزشکان چه بررسی‌هایی را انجام خواهند داد؟

اگر علت مغزی را برای شما غش پیش‌بینی کنیم شما را نزد متخصص اعصاب برای ارزیابی بیش‌تر می‌فرستیم.

اگر علت قلبی را پیش‌بینی کنیم بسته به نوع بیمار قلبی،‌ یکی ‌یا بیش‌تر از آزمایشات زیر، نوار قلبی، هولتر، اکو از قلب و‌ یا مطالعه الکترو فیزیولوژیک(EPS) را انجام خواهیم داد. از بین ‌این آزمایشات فقط مطالعه قلب نیاز به بستری در بیمارستان دارد ولی بقیه آزمایشات به صورت سرپایی انجام می‌شود.

اگر پزشک علت غش شما را عصبی پیش‌بینی کند از شما آزمایش تیلت (Tilt)‌یا آزمایش تخت بالارونده انجام خواهد شد که‌ این آزمایش نیز نیاز به بستری در بیمارستان ندارد.

آزمایش تخت بالارونده‌ یا تیلت چیست؟

روشی بی‌خطر برای تشخیص غش عصبی است. برای ‌این‌که واکنش بدن شما از نظر فشار خون و ضربان قلب در پاسخ به استرس تغییر وضعیت بدن را بدانیم از‌ این روش استفاده می‌شود. فشار خون شما به وسیله سیستم عصبی بدن کنترل می‌شود که به صورت مداوم بر رگ‌های شما اثر کرده و بسته‌ به نیاز بدن شما در شرایط مختلف، فشار خون و ضربان قلب موردنیاز برای اکسیژن‌رسانی به بافت‌های بدن را فراهم می‌کند.

بعضی مواقع ‌این سیستم عصبی که مستقل از اراده و خواست شما کار می‌کند، به درستی کار نکرده و باعث افت فشار خون و ضربان قلب می‌شود و به علت افت فشار خون و نرسیدن خون به مغز شما، غش می‌کنید. با انجام‌ این آزمایش چگونگی پاسخ سیستم عصبی شما در برابر استرس مثل تغییر وضعیت بدن و نیروی جاذبه زمین سنجیده‌ می‌شود.

آیا آزمایش تیلت خطری به همراه دارد؟

خیر. خوشبختانه ‌این آزمایش هیچ‌گونه خطری ندارد.

این آزمایش در کجا انجام می‌شود؟

در بخش الکتروفیزیولوژی توسط‌ یک پرستار باتجربه و زیر نظر پزشکان بخش.

آیا لازم است بیمار هنگام انجام این آزمایش ‌یک سرم وصل شده به سیاهرگ دست داشته باشد؟

بلی. ممکن است به علت افت فشار خون نیاز به سرم باشد. ممکن است هنگام انجام آزمایش استفاده از دارو لازم باشد.

این آزمایش چگونه انجام می‌شود؟

شما بر روی ‌یک تخت ویژه می‌خوابید و از سه ناحیه به تخت وصل می‌شوید (ناحیه بالای شکم، باسن و زانوان).‌ این کار به ‌این خاطر انجام می‌شود تا در صورت رخداد بیهوشی به زمین نیافتید.

بعد از ‌اندازه‌گیری فشار خون و ضربان قلب و دیدن نوار قلبی در حالت خوابیده برای 10 دقیقه، تخت تا زاویه 75 درجه از روی زمین بلند می‌شود.

ضربان قلب و فشار خون شما به طور مرتب در ‌این حالت‌ اندازه‌گیری می‌شود. در طول انجام آزمایش در صورت رخداد هرگونه علامت به پرستار آگاهی دهید. شما در طول انجام ‌این آزمایش کاملاً بیدار هستید.

این آزمایش چه قدر طول می‌کشد؟

کمی ‌بیش‌تر از ‌یک ساعت به درازا می‌انجامد.

چرا بیماران گرامی ‌برای انجام ‌این آزمایش باید ناشتا بوده و چیزی نخورده باشند؟

• ممکن است هنگام افت فشار دچار تهوع شده و قی کنید.

• غذا خوردن در تفسیر درست آزمایش مشکلاتی پیش می‌آورد.

• شما باید برای بیش از 4 تا 6 ساعت ناشتا باشید.

جواب آزمایش چه وقت‌ آماده می‌شود؟

در بیمارستان رجائی گزارش انجام آزمایش همان روز‌ آماده و به شما داده می‌شود.

آیا بعد از انجام آزمایش، می‌توانید خود رانندگی کرده و به خانه برگردید؟

در صورتی که بعد از انجام ‌این آزمایش در عرض 15 دقیقه به حالت طبیعی برگشتید، می‌توانید رانندگی نمائید ولی از آن‌جا که در عده‌ای از شما خستگی بعد از انجام‌ یک تست مثبت مدت طولانی‌تری ادامه می‌یابد توصیه می‌شود‌ یک همراه داشته باشید و رانندگی توسط همراه صورت گیرد.

درمان غش عصبی چگونه صورت می‌گیرد؟

• اگر غش بیش‌تر در هنگام برخاستن از زمین رخ می‌دهد، به آهستگی بلند شوید. در آغاز ‌یک دقیقه بنشینید و سپس به آهستگی بلند شوید.

• از نشستن و سرپا‌ ایستادن طولانی خودداری کنید. در صورت نیاز در‌ این وضعیت عضلات پاها را مرتب شل و سفت کنید.

• از آب و نوشیدنی‌های با آب فراوان بیش‌تر استفاده کنید و مصرف نمک شما اگر فشار خون ندارید کمی ‌بالاتر از حد طبیعی باشد.

• از خوردن الکل خودداری کنید.

• از گرما و رطوبت زیاد پرهیز کنید.

• مرتب ورزش کنید.

• و به صورت مرتب براساس دستور زیر آزمایش تیلت را انجام دهید. بیماران گرامی‌ هر چند انجام آزمایش تیلت به عنوان یک روش درمانی زمان‌بر و کمی ‌دشوار است ولی از مؤثرترین روش‌های درمان بیماری شماست و از انجام آن خودداری نکنید.

طرز انجام:

• حتماً در جایی انجام دهید که‌ یکی از نزدیکان شما در آن‌جا باشد تا در صورت نیاز به شما کمک کند.

• به‌اندازه پهنای انگشتان دست، پاها را جلوتر از دیوار قرار دهید و در کنار دیوار بایستید. هر روز انجام دهید. در آغاز 10 دقیقه و سپس به صورت پیش‌رونده با برنامه‌ریزی ادامه دهید.

• روز اول و دوم : 10 دقیقه

• روز سوم و چهارم: 20 دقیقه ‌یا در دو مرحله 10 دقیقه

• روز پنجم و ششم: 30 دقیقه ‌یا در دو مرحله 15 دقیقه

• روزهای بعد از آن: 40 دقیقه ‌یا در دو مرحله 20 دقیقه

• به محض ‌ایجاد سرگیجه بلافاصله بنشینید.

توجه:

• گاهی بیماران به دنبال خوردن الکل زیاد غش می‌کنند.

• گاهی علت غش شما خوردن غذا است.‌ این نوع به خصوص در پیران رخ می‌دهد.

• گاهی دختران جوان به خصوص در آغاز قاعدگی دچار غش می‌شوند. این حالت خطری ندارد و در سال‌های بعد از بین می‌رود.

• گاهی علت غش شما حاملگی است درصورت حامله بودن به پزشک خود آگاهی دهید.

هولتر چیست؟

دستگاهی است کوچک‌تر از کف ‌یک دست که به قفسه سینه بیمار وصل می‌شود و می‌توان از آن برای ارزیابی 24 ساعته ‌یا بیش‌تر ریتم قلبی استفاده کرد.‌ این آزمایش به صورت سرپائی انجام می‌شود و دستگاه به شما وصل شده و بعد از ‌یک دوره زمانی حدود 24 ساعته ‌یا بیش‌تر به بیمارستان برمی‌گردید و با خواندن ‌یافته‌های دستگاه توسط کامپیوتر، چگونگی کارکرد الکتریکی قلب شما ارزیابی می‌شود.

ارزیابی الکتروفیزیولوژیک قلبی ‌یا‌ ای. پی. اس (EPS) چیست؟

در مواردی از غش که پزشک به علت قلبی شک دارد، لازم است در بیمارستان بستری شوید و بررسی کار الکتریکی قلب شما از داخل قلب صورت گیرد. برای انجام‌ این کار با استفاده از بی‌حسی موضعی در کشاله ران، سیم‌های ویژه‌ای که به نام کاتتر خوانده می‌شوند از راه سیاهرگ ناحیه کشاله ران وارد قلب شده و ثبت سیگنال‌های داخل قلب انجام می‌شود. انجام ‌این کار یک تا دو ساعت زمان نیاز دارد.

کاشت دستگاه Reveal

بیماران گرامی، گاهی دلیل غش شما، با ارزیابی‌های گفته شده پیدا نمی‌شود. در این صورت لازم است ‌این دستگاه کوچک که به پهنای‌ یک انگشت دست است در جلوی قفسه سینه شما کاشته شود.‌ این دستگاه برای بیش از‌ یک سال کار الکتریکی قلب شما را ارزیابی می‌کند و در صورت رخداد حمله‌ی غش، شما می‌توانید بعد از به هوش‌ آمدن دستگاه را فعال نمائید تا طرز کار الکتریکی قلب شما در هنگام غش تعیین شود.

نام

پست الکترونیکی

موضوع

وب سایت

 

یادداشت 1000 کارکتر باقیمانده

ضد اسپم حساس به حروف بزرگ و کوچک

 

 ارسال تنظیم مجدد