پایگاه جامع اطلاع رسانی و آموزشی قلب و عروق مد کام وب

نوشته شده توسط دکتر رضایی

اپی نفرین Epinephrine

Adrenalin، Asthmanefrin، Epifrin، Epitrate، Vaponefrin

مصرف در حاملگی: C

گروه دارویی – درمانی: سمپاتومیمتیک- برونکودیلاتور، افزایش دهنده فشار

اشکال دارویی: Inj(AS Acid Tartrate): 1mg/mL

Disposable Injector : 1 mg/ml . 2mL

فارماکوکینتیک - دینامیک،مکانیسم اثر

اپی نفرین با اثر بر گیرنده های α و ß آدنرژیک عمل می کند. با اثر بر گیرنده های2ß آدرنرژیک ریه ها موجب انبساط ماهیچه های صاف برونشیول ها می شود. اپی نفرین از آزاد سازی هیستامین با واسطه گری آنتی ژن ها جلوگیری کرده و مستقیماً از انقباض برونشیول ها القاء شده و به وسیلۀ هیستامین و گشاد شدن عروق و ادم ممانعت می کند. اپی نفرین با اثر بر گیرنده های α آدرنرژیک پوست و غشاء موکوسی موجب انقباض عروقی شده و بدین ترتیب در بی حس کننده موضعی، سرعت جذب عروقی مادۀ بی حس کننده را کاهش داده و طول مدت اثر بی حسی افزایش می یابد در حالی که مسمومیت ایجاد شده با بی حس کننده ها کاهش می یابد.

زمان شروع اثر دارو در تجویز داخل عضلانی متغیر و در تزریق زیرجلدی 15-6 دقیقه است. زمان رسیدن به حداکثراثر در تزریق زیرجلدی 3/0 ساعت است. طول مدت اثر دارو در تزریق عضلانی و زیر جلدی کمتر از 4-1 ساعت است. مقدار بسیار کمی از دارو دست نخورده دفع می شود.

آدرنالین جذب نورون های آدرنزژیک می شود و یا منتشرشدۀ و یا به وسیلۀ آنزیم های کبدی و بافت های بدن متابولیزه شده و تغییر می کند.

آدرنالین به وسیلۀ آنزیم های کاتکول-()- متیل ترانسفراز(COMT) و MAO از لحاظ شیمیایی غیر فعال می شود و متابولیت ها به صورت کنژوگۀ گلوکورنیدی و ethercal sulphate از راه ادرار دفع می شوند.

مصرف بر حسب اندیکاسیون

نکته: غلظت 1000: 1(mg/mL1) اپی نفرین قبل از تزریق IV باید رقیق شود و معمولاً از رقت 1:10000یا 1:100000آن استفاده می شود. فقط در موارد خیلی حاد اپی نفرین IV تزریق می شود.

نکته: درصورت تزریق IV یا SC اپی نفرین، 1-2/0 سی سی از آن تجویز می شود. ابتدا از دوز پایین شروع کرده و به تدریج و در صورت نیاز بر آن افزوده می شود. تزریق SC روش ارجح در تزریق اپی نفرین است. در صورتی که از روش IM استفاده می کنید، از تزریق دارو داخل عضلات گلوتئال بپرهیزید.

نکته: تزریق داخل قلبی (IC) فقط به وسیلۀ پرسنل آموزش دیده انجام می شود. در صورتی که در موارد اورژانس دست رسی به راه وریدی امکان پذیر نبود از یک تکنیک استفاده می شود. پس از تزریق اپی نفرین ماساژ قلبی خارجی را انجام دهید تا دارو وارد جریان خون کرونر شود.

نکته: تزریق داخل تراشه (ET) زمانی که راه وریدی در دسترس نباشد انجام می شود. بدین منظور ابتدا 5 بار تنفس مصنوعی سریع داده و سپس 10سی سی از محلول 1:10000اپی نفرین (1میلی گرم) وارد لوله تراشه می شود. پس از آن نیز بار دیگر 5 بار تنفس مصنوعی سریع انجام می شود.

نکته: تزریق Intraosseous (IO) که معمولاً به داخل مغز استخوان تیبیا انجام می گیرد در کودکان استفاده می شود. در صورتی که راه وریدی در دسترس نباشد، می توان اپی نفرین را از راه(IO) تزریق کرد.

نکته: تزریق داخل شریانی اپی نفرین توصیه نمی شود زیرا سبب انقباض عضلانی شدید و گاهی گانگرن می شود.

*واکنش آنافیلاکسی، کهیر یا آنژیوادم شدید

نکته: در زمان بروز واکنش آنافیلاکسی به محض اینکه از باز بودن راه هوایی بیمار اطمینان حاصل شد اولین اقدام تزریق اپی نفرین است.

° بزرگسالان: mL/Kg01/0 (5/0-3/0 سی سی) از محلول 1:1000 به صورت SC تزریق می شود و درصورت نیاز می توان هر 20 دقیقه این دوز را تکرار کرد. درموارد خیلی شدید گاهی اوقات اپی نفرین با غلظت 1:10000به میزان(mL/Kg 1/0) تا حداکثر 1 میلی گرم IV تزریق می شود.

° کودکان: mI/Kg01/0 (mg/Kg01/0 ) از محلول 1:1000 تا حداکثر 5/0 سی سی به طریقه SC تزریق می شود. این دوز را می توان درصورت نیاز هر 20 دقیقه تا حد اکثر 3 بار تکرار کرد. در موارد شدید گاهی اوقات اپی نفرین به طریق IV با دوز mg/Kg01/0 (mI/Kg1/0 ) از محلول 1:10000 آن تزریق می شود. در نوزادان همین دوز و فقط از طریق IV تجویز می شود. (Nelson 2004،facts 2006) * احیای قلبی پیش رفته در موارد فیبریلاسیون بطنی، تاکی کاردی بطنی بدون نبض ، آسیستول و انفکاک الکترومکانیکال

نکته: درتمام موارد ذکر شده دواژ اپی نفرین یکسان است، ولی اندیکاسیون استفاده از دفیبرلاتور در هر مورد متفاوت است.

° بزرگسالان: تزریق IV، از محلول 1:10000اپی نفرین به میزان1-5/0 میلی گرم (10-5سی سی ) تجویز می شود و هر 3-5 دقیقه می توان این دوز را به مدت یک ساعت تکرار کرد. در صورت عدم تأثیر دوز اول در بار دوم و سوم از دوزهای بالاتر(3و5 میلی گرم) استفاده می شود. اپی نفرین وریدی را می توان به روش انفوزیون مداوم نیز تجویز کرد که سبب افزایش ضربان و قدرت انقباضی قلب می شود. در این مورد دوز دارو mcg/min10-1 است. در صورت عدم دسترسی به مسیر وریدی 10 سی سی از محلول 1:10000اپی نفرین از طریق لوله تراشه وارد می شود. این روش نیز هر 5-3 دقیقه قابل تکرار است. در مواردی که تجویز اپی نفرین به راه های دیگر امکان پذیر نباشد، می توان آن را داخل قلب تزریق کرد. دوز اپی نفرین داخل قلبی 5/0-3/0 میلی گرم (5-3 سی سی)از محلول 1:10000 است.

° نوزادان و کودکان بزرگتر: دوز اول اپی نفرین در تزریق IV یا mg/Kg 1/001/0 (mI/Kg1/0) از محلول 1:10000 و در تجویز داخل تراشه mg/Kg 01/0(mI/Kg1/0) از محلول 1:1000 است. دوزهای بعدی اپی نفرین mg/Kg 01/ 0تا حد اکثر mg/Kg 02/ 0از محلول 1:1000 است که به روش IV، IO یا ET تجویز می شود. فواصل تجویز دارو5-3 دقیقه است. در مواردی که نیاز به انفوزیون مداوم وریدی اپی نفرین وجود دارد دوز آن mcg/Kg/min1-1/0 است.

* حمله آسم:

نکته: تجویز اپی نفرین اولین اقدام درمانی در حملۀ آسم نیست.

° بزرگسالان: 5/0-3/0 سی سی از محلول 1:1000 به صورت SC تزریق می شود و هر 20دقیقه می توان این دوز را تکرار کرد.

° شیرخواران و کودکان بزرگتر: mI/Kg1/0تا حد اکثر 5/0 سی سی از محلول 1:1000 SC تزریق می شود. هر 15-20 دقیقه تا حداکثر 4-3 بار و یا هر 4ساعت PRN می توان این دوز را تکرار کرد.

*برای آرتیمی فوق بطنی همراه با هبپوتانسیون به دوز ذکر شده در احیای قلبی مراجعه شود.

* درمان کوتاه مدت هبپوتانسیون شدید در شوک کاردیوژنیک و شوک سپتیک

° بزرگسالان:

معمولاً از محلول 1:10000برای انفوزیون وریدی استفاده می شود. محدودۀ تجویز اپی نفرین در این موارد mcg/min20-1 است.

* تجویز همزمان با بی حس کننده های موضعی

° کودکان و بزرگسالان: معمولاً از محلول 1:200000 اپی نفرین بدین منظور استفاده می شود که موجب طولانی تر شدن مدت اثر مادۀ بی حس کننده و کاهش جذب سیستماتیک آن می شود. در صورت استفاده از اپی نفرین در بی حسی موضعی دوز آن معمولاً حداکثر تا 1 میلی گرم است و در مواردی که جهت آنستزی نخاعی به کار می رود، دوز آن 5/0-2/0 میلی گرم است.

* کنترل خونریزی موضعی مویرگی و آرتریولی:

نکته: معمولاً در اپیتاکسی به کار می رود.

به طور معمول از گاز یا پنبه آغشته به محلول 1:1000 اپی نفرین به طور موضعی استفاده می شود.

موارد منع مصرف و احتیاط

اپی نفرین برای مبتلایان به گلوکوم با زاویه بسته، در موارد شوک(به استثنای شوک آنافیلاکسی)، آسیب ارگانیک مغز، گشادی قلب، آرتیمی، نارسایی کرونر یا تصلب شرایین مغزی منع مصرف دارد. به علاوه نباید آن را برای بیمارانی که از هیدروکربن های هالوژنه یا سیلکوپروپان برای بیهوشی مصرف کرده اند و هنگام زایمان تجویز کرد. اپی نفرین ممکن است مرحله دوم زایمان را به تأخیر بیندازد.

فراورده های برخی شرکت های داروسازی ممکن است حاوی سولفیت باشند و درنیتیجه در کسانی که به سولفیت حساسیت دارند، به جز در شرایط اضطراری و اوژانس منع مصرف دارد.

از مصرف اپی نفرین همراه داروهای بی حس کننده موضعی درانگشتان، گوش، بینی و یا آلت تناسلی خودداری شود.

طی دوره درمان بهتر است از شیردهی به نوزاد خودداری شود. برای بیمارانی که به علت آسم یا آمفیزم طولانی مدت، به بیماری دژنراتیو قلبی مبتلا شده اند، با احتیاط بسیار تجویز شود.

به علاوه لازم است برای سالمندان، مبتلایان به هیپرتیروئیدی، بیماری های قلبی-عروقی، هیپرتانسیون، برای مبتلایان به بیماری اعصاب و روان، یا قند(دیابت) و همچنین طی زایمان و برای کودکان با احتیاط تجویز شود.

در موارد هیپوتانسیون ناشی از فنوتیازین ها نیز نمی توان از آپی نفرین استفاده کرد، چرا که ممکن است باعث افت بیشتر فشار خون شود.

ممکن است در بیماران مبتلا به دیابت، تزریق اپی نفرین نیاز به استفاده از انسولین یا داروهای پایین آورنده قند خون را افزایش دهد.

در مبتلایان به پارکینسون ممکن است موقتاً سختی عضلات و لرزش تشدید شود.

استفاده طولانی مدت اپی نفرین می تواند به تحمل دارویی و کاهش اثر آن منجر شود. اپی نفرین ممکن است تشدید یا آغاز مشکلات روحی و روانی(چون آژیتاسیون، بی اطلاعی از موقعیت زمانی و مکانی، ضعف حافظه، رفتارهای توهین آمیز، وحشت، توهم، خودکشی یا تمایل به آن و اختلالات اسکیزوفرنی مانند یا توهمات پارانوئید) را باعث شود.

تداخلات مهم

° دارویی: 1) مصرف اپی نفرین همراه داروهای مسدد گیرنده های آلفا، منجر به هیپوتانسیوت می شود. 2) آنتی هیستامین ها، هورمون های تیروئیدی و داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای در صورت مصرف همراه سمپاتومیمتیک ها ممکن است عوارض شدید قلبی به وجود آورند. بهتر است از تجویز آنها باهم خودداری شود. 3) بتابلانکرها (پروپرانولول) همراه اپی نفرین باعث بروز انقباض عروقی و برادی کاردی واکنشی می شود. 4) در صورت استفاده از اپی نفرین به همراه گلیکوزیدهای قلبی، داروهای بیهوشی هیدروکربنه هالوژندار، لوودوپا و برتیلیوم احتمال وقوع آرتیمی های بطنی افزایش می یابد. 5) میتل فنیدیت، آلکالوئیدهای آرگوت، گوانتیدین و داروهای مهارکننده MAO سبب احتمال افزایش شدید فشار خون و تشدید انقباض عروق می شود. 6) مدرها و فنوتیازین ها ممکن است از تأثیر انقباضی اپی نفرین بر عروق بکاهد. 7) برخی داروهای اکسی توسیک ممکن است همراه با اپی نفرین به هیپرتانسیون شدید و مداوم منجر شوند.

° آزمایشگاهی: 1) در صورت استفاده طولانی یا مصرف مقادیر زیاد اپی نفرین ممکن است سطح اسید لاکتیک سرم بالا برود و اسیدوز متالولیک روی دهد. 2) تزریق اپی نفرین ممکن است به صورت گذرا باعث بالا رفتن سطح قند خون شود.

عوارض جانبی

º شایعترین: عصبی بودن, لرزش، خواب آلودگی، تپش قلب، تهوع

º مهم ترین: خونریزی مغزی، ایست قلبی، هیپرتانسیون، تاکی کاردی، فیبریلاسیون بطنی، شوک

º سایر عوارض:.ممکن است در بیمارانی که به بیماری شریان کرونر مبتلا هستند، آنژین صدری عارض شود. اضطراب، ترس، سردرد، تپش قلب ممکن است به صورت گذرا و خفیف ایجاد شوند. این عوارض به ویژه در مبتلایان به هیپرتیروئیدی یا هیپرتانسیون شایع تر است.

ممکن است در محل تزریق کهیر یا خونریزی روی دهد. تزریق مکرر در یک محل به علت انقباض عروق ممکن است به نکروز منجر شود.

سایر عوارض منسوب به اپی نفرین عبارتند از: خون ریزی تحت عنکبوتیه، رنگ پریدگی، تعرق، سختی در نفس، انسداد شریان مرکزی چشم، سنکوب در کودکان و فلج نیمه بدن.

مصرف در بارداری و شیردهی

اپی نفرین در دوزهای بسیار بیشتر جانواران کوچک تراتوژن بوده است. این دارو از جفت

عبور می کند و استفاده از آن طی دوره بارداری باعث آنوکسی می شود. با این وجود در انسان ها مطالعات کافی انجام نشده است. تنها در صورت لزوم و با احتیاط تجویز شود.

استفاده از اپی نفرین تزریقی طی دوره زایمان، باعث تند شدن ضربان قلب نوزاد می شود. به علاوه ممکن است مرحله دوم زایمان را به تاخیر بیندازد. در دوزهای بالا انقباضات رحم کاهش می یابد. در نتیجه خونریزی و آتونی رحم طولانی می شود.

اپی نفرین وارد شیر مادر می شود. با توجه به اهمیت مصرف آن برای مادر، درباره قطع مصرف دارو یا قطع شیردهی تصمیم گیری کنید.

مسمومیت و درمان

تزریق دوزهای بالای اپی نفرین مشکلات زیر را به دنبال خواهد داشت: درد و ناراحتی پریکارد، تهوع، سردرد، درد هنگام تنفس، بالا رفتن غیر عادی فشار خون، بالا رفتن فوق العاده فشار شریانی که ممکن است منجر به خونریزی از عروق مغزی نیز(به ویژه در سالمندان) شود. انقباض شدید عروق محیطی و تحریک قلبی که هیپرتانسیون شریان ریوی و عارضه مرگبار ادم ریوی منتهی می شود و فیبرلاسیون بطنی.

مسمومیت با اپی نفرین ممکن است به صورت موقت برادی کاردی و سپس تاکی کاردی ایجاد کند، که می تواند همراه آرتیمی قلبی مرگبار عارض شوند. دوز مرگبار دارو تا اندازه زیادی به شرایط بیمار بستگی دارد. حتی تزریق 5/0 میلی گرم اپی نفرین زیر پوستی نیز خونریزی زیر عنکلوتیه گزارش شده است. در مواردی دوز وریدی کمتر از 10 میلی گرم باعث مرگ بیمار شده است. در حالی که در برخی موارد با تزریق حتی تا 30 میلی گرم از راه وریدی یا 110 میلی گرم از راه زیرپوستی بیمار زنده مانده است.

گاهی اوقات مسمومیت باعث رنگ پریدگی شدید، سردی پوست، اسیدوز متابولیک و نارسایی کلیه می شود.

بیشتر عوارض مسمومیت با اپی نفرین را می توان با تزریق داروی آلفا یا بتابلاکر درمان کرد. در مواردی که فشار خون افزایش ناگهانی داشته باشد، می توان ازگشادکننده های عروقی بی درنگ لاثر چون نیترات ها نیز سود جست. در صورتی که به دنبال این مرحله هیپرتانسیون عارض شود، ممکن است لازم باشد از یک داروی دیگر تنگ کننده عروق (نوراپی نفرین) نیز استفاده شود.

آرتیمی قلبی را با یک بتابلاکر (پروپرانولول) و ادم ریوی را با آلفابلاکر بی درنگ لاثر (فنتولامین) یا تنفس با فشار مثبت متناوب درمان می کنند.

توجهات پزشکی- پرستاری

1) هنگام تزریق وریدی، فشار خون، سرعت ضربان قلب و ECG بیمار را تحت نظر داشته باشید. 2) به خاطر داشته باشید اپی نفرین داروی انتخابی در درمان آنافیلاکسی حاد است. 3) در صورتی که محلول آماده شده اپی نفرین تغییر رنگ یا رسوب بدهد و یا در صورتی که 24 ساعت از زمان آماده کردن آن گذشته باشد. آن را دور بریزید. محلول آماده شده را در ظروف تیره نگهدارید و آن را پیش از استفاده حرکت ندهید. 4) اپی نفرین را با حلول های قلیایی مخلوط نکنید. می توانید از محلول های نرمال سالین، دکستروز5% رینگرلاکتات یا قندی- نمکی استفاده کنید. درست قبل از تزریق ، اپی نفرین را با محلول رقیق کننده مخلوط کنید. 5) محل تزریق عضلانی را کاهش دهید تا انقباض عروقی به حداقل برسد. تکرار تزریق عضلانی در یک محل ممکن است به نکروز بافتی منجر شود. 6) درصورتی که سرعت نبض 20% افزایش یافت، به پزشک اطلاع دهید. ممکن است لازم باشد که دوز دارو کاهش یابد یا مصرف آن موقتا قطع شود. 7) در صورتی که فشار خون به صورت ناگهانی اوج بگیرد می توان با تجویز نیترات ها یا آلفابلاکرها از تأثیر انقباضی اپی نفرین کاست. 8) اپی نفرین به سرعت تحت تأثیر مواد اکسید کننده چون ید، کرومات، نیترات، نیتریت، اکسیژن و املاح فلزات قابل احیاء (همچون آهن) تخریب می شود. 9) افزایش ناگهانی فشار خون به ویژه در سالمندان ممکن است باعث خون ریزی از عروق مغزی شود، مراقب باشید. 10) درآغاز، با تزریق اپی نفرین در بیمارانی که به سولفیت حساسیت دارند، علایمی چون کهیر، خارش، آنافلاکسی و تنفس صدادار ایجاد کند.

آموزش بیمار- خانواده

1) به بیمارانی که به حساسیت های حاد دچار می شوند، نحوه تزریق اپی نفرین در منزل را آموزش دهید. 2) در صورت احساس تندی ضربان قلب، کوتاهی نفس یا درد قفسه سینه، فوراً پزشک را مطلع کنید. 3) از مصرف سایر داروهای بدون نسخه، بدون اطلاع و اجازه پزشک خودداری کنید.

شرایط نگهداری

در دمای ºC30-15 و به دور از نور نگهداری شده و از یخ زدگی محافظت شود.

نام

پست الکترونیکی

موضوع

وب سایت

 

یادداشت 1000 کارکتر باقیمانده

ضد اسپم حساس به حروف بزرگ و کوچک

 

 ارسال تنظیم مجدد