نوشته شده توسط دکتر رضایی
آزمايش عملکرد ريوي چيست؟ Pulmonary Function Tests
آزمايش عملکرد ريوي که گاهي اوقات PFT و يا آزمايش تنفس ناميده مي شود. اين سري از آزمايشات چيزهاي متعددي را اندازه گيري مي کنند. مقدار هوا در ريه هاي شما، مقدار هوايي که شما مي توانيد وارد ريه هايتان کنيد، و مقدار هوايي که از ريه هايتان خارج مي کنيد را شامل مي شود. PFT مشخص مي کند که چقدر هوا وارد و يا از ريه ها خارج مي شود و همچنين سرعت هوايي را که به ریه ها وارد و خارج مي شود را اندازه گيري مي کند.
چرا آزمايش PFT تجويز مي شود؟
آزمايشات PFT به دلايل مختلفي توصيه مي شوند. بعضي از اين دلايل مانند:
- به عنوان قسمتي از امتحانات بدني عادي، مخصوصاً اگر سيگار مي کشيد و يا سابقه ی مصرف سيگار داشته ايد.
- به عنوان قسمتي از کارهاي بدني، اگر کارگران مجبور باشند که ماسک و يا دهان بند طبي براي انجام کارهايشان استفاده کنند.
- براي آزمايشي عملکرد ريه هاي شما قبل از عمل جراحي.
- براي تشخيص شرايط ريه ها و يا بيماري ها مانند: Asthma (آسم) Emphysema (آمفیزم) Chronic brouchitis (برونشيت مزمن) و يا Pulmonary Fibrosis (فيبروز ريوي).
- بررسي اندازه و وسعت بيماري ريوي و يا کمک به توضيح علائم جديد تنفسي.
- فهميدن اينکه آيا داروهاي تنفسي شما اثر دارند.
- بررسي کردن اينکه آيا شما عوارض جانبي نسبت به بعضي از داروها داريد يا نه که ممکن است که مشکلات تنفسي براي شما ايجاد کند.
آزمايشات PFT به تنهايي راهي براي تشخيص بيماري نيستند. اما مي توانند به پزشک شما برای تشخيص درست کمک کنند.
قبل از آزمايش:
با پزشک خودتان قبل از برنامه آزمايش PFT در مورد داروهاي خود صحبت کنيد. چنانچه از داروهایی که بايد به درون ريه کشيده شوند و يا داروهاي تنفسي به طور منظم استفاده مي کنيد ۴ ساعت قبل از آزمايش از آنها استفاده نکنيد.
قبل از آزمايش PFT ورزش نکنيد.
انرژي خودتان را ذخيره کنيد تا در هنگام آزمايش بهترين تأثير را داشته باشد.
روز آزمايش PFT داروهاي تنفسي که مصرف مي کنيد را همراه داشته باشيد. ممکن است که در خلال آزمايش و يا بعد از آزمايش به تسريع کننده هاي جريان هوا نياز داشته باشيد.
آزمايش PFT ممکن است حدود ۴۵ دقيقه تا ۱ ساعت طول بکشد.
وسايل آزمايش
اگر در گذشته آزمايش PFT داشته ايد، بايد وسايل متفاوتي در يک مرکز آزمايش متفاوتي را در نظر بگيريد. اين يک مسئله رايج و معمولي است. اگر چه ممکن است وسايل متفاوت به نظر برسند، اما آزمايشات يکسان هستند.
هنگام آزمايش:
در صورتیکه حالات زیر را داشتید با شخصي که از شما آزمايش مي گيرد در میان بگذارید :
- سرگيجه و يا حواس پرتي
- داشتن درد در قفسه ی سينه
- داشتن کمبود تنفس
- احساس عصبي بودن و يا احساس تپش قلب شدید
روش هاي آزمايش عملکرد ريوي:
آزمايش تنفسي Spirometry test
تمام مراکز آزمايشي از اسپيرامتر (دستگاه تنفس سنج) براي اندازه گيري مقدار هوايي که مي توانيد به صورت دم و بازدم تنفس کنيد، استفاده مي کنند. دستگاه تنفس سنج همچنين مي تواند سرعت هوايي را که مي توانيد با دم و بازدم تنفس کنيد، اندازه گيري کند. دستگاه تنفس سنج براي ۳ آزمايش زير مورد استفاده قرار مي گيرد.
Flow volume loop
«فلوولوم لوپ» نشان مي دهد که چه میزان هوا را مي توانيد با شدت و فشار به بيرون از ريه ها بفرستيد. (ظرفيت اجباري حياتي= Forced Vital capacity) همچنين نشان مي دهد که چه مقدار هوا را در چند ثانيه اول با فشار می توانید از ريه ها خارج کنيد. (FEV-1 يا Forced expired volume in one second) ( حجم هوايي که در يک ثانيه از ريه ها خارج مي شود).
از شما خواسته مي شود نفس عميقي کشيده و تا جايي که مي توانيد با شدت و سرعت هوا را از دهانتان به بيرون بفرستيد. تا جايي اين کار را ادامه دهيد که احساس کنيد ديگر هيچ هوايي درون ريه هايتان باقي نماند.
لب هايتان را محکم روي دهانتان نگه داشته و فشار دهيد. يک گيره ی کوچک به بيني شما زده مي شود تا از خروج هوا از راه بيني جلوگيري کند.
تمام هوايي که شما به داخل ريه ها کشيده و خارج مي کنيد براي درستي و صحت آزمايش ها بايد اندازه گيري شود. احتمال دارد که اين آزمايش را ۳ بار انجام دهند تا مطمئن شوند که نتايج درست هستند.
Maximum voluntary ventilation (MVV)
مثل آزمايش Flow volume loop، يک گيره به روي بيني و روي لب هايتان مي زنيد تا محکم بسته شود. نفس عميق و سريعي براي ۱۲ تا ۱۵ ثانيه بدون توقف و مکث مي کشيد. اين آزمايش هم براي اطمينان از درستي ۳ بار انجام مي شود.
Postbronchodilator testing
از شما خواسته مي شود که داروهاي تنفسي خود را از راه دهانتان نفس بکشيد که اين داروها به ماهيچه هاي اطراف مسير جريان هوا کمک مي کنند که راحت تر باشند. اين داروها را (برونکوديليتور Bronchodilator) مي نامند.
اين داروها کمک مي کنند که هوا را راحت تر به بيرون خارج کنيد. بعد از استفاده داروها آزمايش ها flنow volume loop و MVV دوباره تکرار خواهند شد. ممکن است که هر آزمايش ۳ را بار ديگر تکرار کنيد. پزشک نتايج آزمايش ها را بررسي مي کند تا ببيند که عملکرد ريه هاي شما پس از استفاده از اين داروها بهتر شده است يا نه.
آزمايش حجم و ظرفيت ريه ها: Lung cupacity tests
آزمايش ظرفيت حجم ريه ها تمام مقدار هوايي را که درون ريه ها موجود است را مشخص مي کند. مهم نيست که با چه شدتي و سختي هوا را به بيرون فرستاديد. هنوز مقدار کمي از هوا درون ريه هاي شما باقي مانده است. مقدار هوايي که درون ريه هاي شما باقي مانده چيزي است که به شما اجازه مي دهد تا در نفس بعدي بهتر نفس بکشيد. آزمايش هاي ظرفيت ريه ها موارد زير را اندازه گيري مي کنند:
- مقدار هواي معمولي که شما به درون و بيرون نفس مي کشيد.
- بيشترين مقدار هوايي که شما مي توانيد به درون و بيرون نفس بکشيد.
مجموع همه ی اين آزمايش ها «ظرفيت کلي ريه هاي شما است». آزمايش بعدي حجم ريه هاي شما را اندازه گيري مي کند و به مشخص شدن ظرفيت کلي ريه ها کمک مي کند.
Bady plethysmography:
براي اين آزمايش شما داخل اطاقکي قرار مي گيريد. لب هايتان را محکم روي وسيله دهان گيري فشار مي دهيد و يک گيره به بيني شما زده مي شود. شما بايد ۳ کار را بدون اينکه دهان گير را از دهانتان بيرون بياوريد انجام دهيد.
۱- چند نفس معمولي بکشيد.
۲- نفس عميق بزرگي بکشيد و به آرامي به بيرون خارج کنيد.
۳- در نهايت، چند نفس کوتاه سريع براي چند ثانيه بکشيد.
مقدار هوايي که داخل ريه ی شما باقي مي ماند به وسيله ی يک فرمول محاسبه مي شود.
روش رقيق کردن به وسيله هليوم Helium dilution method
در اين آزمايش، شما با لب هايتان محکم دهان گير را فشار مي دهيد و يک گيره به بيني شما زده مي شود و به صورت کاملاً عادی تنفس کنید. شما محلولي از هليوم و اکسيژن را تنفس خواهيد کرد. اين آزمايش حدود ۳ تا ۷ دقیقه طول مي کشد. در پايان اين مرحله، به شما گفته مي شود که نفس عميقي کشیده و به آرامي خارج کنيد.
شستشو دادن با نيتروژن Nitrogen Washout
دوباره از شما خواسته مي شود که با لب هايتان دهان گيري را محکم فشار دهيد و يک گيره به بيني شما زده مي شود و به طور کاملا عادی تنفس کنید. شما اکسيژن تنفس خواهيد کرد. اين آزمايش حدود ۳ تا ۷ دقيقه طول مي کشد. در پايان اين مرحله به شما گفته مي شود که نفس عميقي کشيده و به آرامي به بيرون خارج کنيد. به کسي که اين آزمايش را انجام مي دهد بگويد که دکتر تشخيص داده است که شما بيماري ريوي داريد. مقدار زياد اکسيژن مي تواند براي بيماراني که مشکلات ريوي دارند، مضر باشد.
Diffusion Capacity/Dlco tests
اين آزمايش مشخص مي کند که چه حجم اکسيژن در ريه شما قادر به ورود به رگ هاي گردش خون هستند. از شما خواسته مي شود که محکم دهان گير را روي لب هايتان فشار دهيد و يک گيره به بيني شما زده مي شود و به طور عادی تنفس مي کنيد. پس از چندين بار تنفس، شما تا جايي که امکان دارد نفس عميقي کشيده و به آرامي خارج مي کنيد. شما خارج کردن هوا از دهانتان را ادامه مي دهيد تا زماني که به شما گفته شود نفس عميقي بکشيد و آن را براي ۱۰ تا ۱۵ ثانيه نگه داريد. سپس، به شما در دهانه دهان گيري به آرامي نفس خودتان را خارج مي کنيد.
پس از آزمايش: After the test
زمانی که pft کامل شود ممکن است که احساس خستگی کنید. تا زمانی که احساس راحتي به شما براي ترک کردن مرکز آزمايش دست دهد، استراحت کنيد. اگر داروها و يا شربت هاي تنفسي خود را فراموش کرده ايد از کسي که از شما آزمايش گرفته است بپرسيد که مي توانيد آنها را مصرف کنيد.
اگر احساس کمبود نفس، و درد قفسه ی سينه و يا مشکلات تنفسي را داشتید هنگامي که مي خواهيد مرکز آزمايش را ترک کنيد به پزشک خودتان زنگ بزنيد. پس تمام شدن آزمايشات، نتايج توسط پزشک بررسي و مرور خواهد شد.
گزارشات به پزشک ارسال مي شود. شما هيچ نتيجه ی آزمايشي دريافت نخواهيد کرد تا زماني که پزشک شما بررسي هاي PFT را مشاهده کند. به ياد داشته باشيد که PFT به تنهايي تشخيص بيماري نيست. اما مي تواند به پزشک شما براي تشخيص درست کمک کند.
بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی پیامبران درزمینی به مساحت 27000 مترمربع با زیر بنای 33000مترمربع درسال 1368 هجری شمسی پی ریزی گردید و در سال 1379 هجری شمسی مورد بهره…
MORE
